Od kilku lat polskie firmy mają do dyspozycji rewolucyjne narzędzie: Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU). To obecnie najchętniej wybierana forma restrukturyzacji przedsiębiorstwa, stanowiąca ponad 90% wszystkich otwieranych postępowań. Dlaczego? Ponieważ jest szybka, odformalizowana i pozostawia ster w rękach Zarządu.
Na czym polega fenomen PZU?
W przeciwieństwie do starych procedur sądowych, w PZU to dłużnik (przy wsparciu Doradcy Restrukturyzacyjnego) prowadzi proces. Sąd włącza się dopiero na samym końcu, by zatwierdzić wynik głosowania wierzycieli.
Główne zalety PZU:
- Szybkość: Cały proces trwa zazwyczaj 3-4 miesiące.
- Ochrona: Od dnia obwieszczenia w KRZ (Krajowy Rejestr Zadłużonych) firma jest chroniona przed egzekucją komorniczą.
- Decyzyjność: Zarząd zachowuje pełną kontrolę nad firmą (zarząd własny).
- Niskie koszty: Brak wysokich opłat sądowych na starcie.
Proces PZU krok po kroku
Krok 1: Umowa z Doradcą (Dzień 1)
Musisz podpisać umowę z licencjonowanym Doradcą Restrukturyzacyjnym, który obejmie funkcję Nadzorcy Układu. To wymóg ustawowy.
Krok 2: Ustalenie dnia układowego (Dzień 3-7)
Wybieramy konkretny dzień, na który ustalamy listę wierzycieli. Długi powstałe przed tym dniem będą objęte układem (redukcją/ratami), a te po nim – muszą być płacone na bieżąco.
Krok 3: Obwieszczenie w KRZ (Dzień 7-14)
To kluczowy moment. Nadzorca publikuje informację o otwarciu postępowania. Od tej chwili komornik nie może zająć Twoich kont, a banki nie mogą wypowiedzieć umów kredytowych.
Krok 4: Głosowanie wierzycieli (Miesiąc 2-3)
Wysyłamy wierzycielom propozycje układowe (np. "Spłacę 60% długu w 24 ratach, resztę umarzamy"). Wierzyciele głosują elektronicznie w systemie KRZ.
Krok 5: Wniosek do Sądu (Miesiąc 3-4)
Jeśli większość wierzycieli zagłosuje "ZA", składamy wniosek do sądu o zatwierdzenie układu. Prawomocne postanowienie sądu kończy proces – firma jest uratowana i zaczyna spłacać raty.
Czy PZU jest dla każdego?
PZU jest idealne dla firm, które: 1. Mają zdolność do pokrywania bieżących kosztów restrukturyzacji. 2. Nie są w głębokim konflikcie z kluczowymi wierzycielami. 3. Potrzebują szybkiej ochrony przed licytacją majątku.
Jeśli Twoja sytuacja jest bardziej skomplikowana (np. spory prawne o duże kwoty), konieczne może być wybranie innego trybu restrukturyzacji.
Potrzebujesz analizy, czy PZU to rozwiązanie dla Ciebie? Przejdź na stronę główną i umów się na bezpłatną wstępną konsultację z naszym zespołem.
Najczęstsze błędy przy postępowaniu o zatwierdzenie układu
Choć PZU jest prostsze niż klasyczne postępowania sądowe, wielu przedsiębiorców popełnia te same błędy:
- zbyt optymistyczne prognozy – proponują raty, których firma realnie nie udźwignie po 6–12 miesiącach,
- pomijanie części wierzycieli – np. niewielkich dostawców lub spółek powiązanych; później takie wierzytelności wracają jak bumerang,
- brak komunikacji z kluczowymi wierzycielami przed złożeniem propozycji układowych,
- brak planu operacyjnego – skupienie się wyłącznie na długu, bez realnych działań naprawczych w biznesie.
Dobrze przeprowadzone PZU to nie tylko układ tabelaryczny z ratami, ale również spójny plan restrukturyzacji operacyjnej: cięcia kosztów, zmiana modelu sprzedaży, negocjacje umów najmu czy leasingu.
Przykład: jak PZU uratowało firmę
Spółka handlowa z branży e-commerce:
- 5 mln zł zadłużenia wobec banków, dostawców i firm kurierskich,
- zajęte konto firmowe i groźba wypowiedzenia umowy przez głównego dostawcę,
- rentowny biznes, ale utrata płynności przez gwałtowny wzrost kosztów logistyki.
Po wejściu w PZU i obwieszczeniu w KRZ:
- komornik wstrzymał działania, a środki na koncie przestały "uciekać",
- dostawcy, widząc profesjonalny plan i rolę Doradcy Restrukturyzacyjnego, zgodzili się na redukcję długu,
- w układzie ustalono spłatę 55% wierzytelności w ratach na 4 lata,
- spółka zachowała zespół i kluczowe kontrakty.
Bez PZU realnym scenariuszem była likwidacja firmy i sprzedaż towaru z magazynu za ułamek wartości. W wyniku restrukturyzacji udało się zachować markę, klientów i miejsca pracy.
PZU a inne postępowania restrukturyzacyjne
W polskim prawie istnieją jeszcze m.in. przyspieszone postępowanie układowe, postępowanie układowe i sanacyjne. PZU wyróżnia się:
- minimalnym zaangażowaniem sądu na starcie,
- większą elastycznością co do organizacji głosowania,
- relatywnie niskimi kosztami przygotowania.
Z kolei sanacja daje najszersze narzędzia (np. możliwość odstępowania od nierentownych umów, redukcji zatrudnienia z silną ochroną przed roszczeniami), ale jest bardziej sformalizowana i dłuższa. Dlatego wybór trybu powinien zawsze poprzedzać analiza finansowa i prawna firmy.
Jak przygotować się do PZU?
Przed podjęciem decyzji o wejściu w PZU warto:
- Sporządzić rzetelny bilans: aktywa, pasywa, struktura zadłużenia.
- Podzielić wierzycieli na grupy (banki, dostawcy, instytucje publiczne) i zastanowić się, jakie warunki układu będą dla nich akceptowalne.
- Zebrać dane o rentowności poszczególnych linii biznesowych – często PZU łączy się z decyzją o zamknięciu nierentownych segmentów.
- Przeanalizować prywatną sytuację członków zarządu – być może równolegle trzeba rozważyć upadłość konsumencką związaną z poręczeniami lub kredytami zabezpieczonymi na majątku osobistym (zobacz artykuł: Czym jest upadłość konsumencka).
Postępowanie o zatwierdzenie układu to dziś podstawowe narzędzie zarządzania kryzysem w firmie. Odpowiednio przygotowane i przeprowadzone pozwala zatrzymać komornika, uspokoić wierzycieli i dać biznesowi kilka lat na uporządkowanie sytuacji. Kluczem jest czas – im wcześniej zaczniesz rozmowę o restrukturyzacji, tym większa szansa, że PZU będzie realnym remedium, a nie tylko próbą gaszenia pożaru.
