Proces restrukturyzacji nie zawsze kończy się sukcesem. Gdy firma ogłasza upadłość, do gry wkracza syndyk, którego zadaniem jest spieniężenie majątku dłużnika w celu zaspokojenia wierzycieli. Dla inwestorów i innych przedsiębiorców jest to moment, w którym na rynek trafiają aktywa w cenach często znacznie niższych od rynkowych.
Czym jest sprzedaż w postępowaniu upadłościowym?
Sprzedaż dokonywana przez syndyka ma skutki sprzedaży egzekucyjnej. Co to oznacza dla nabywcy? Przede wszystkim bezpieczeństwo. Kupując nieruchomość lub maszynę od syndyka, nabywasz ją w stanie wolnym od obciążeń (hipotek, zastawów). To tzw. "pierwotne nabycie", które czyści historię prawną przedmiotu.
Co można kupić od syndyka?
W skład masy upadłościowej wchodzą najróżniejsze składniki majątku: * Nieruchomości: Hale produkcyjne, biurowce, działki inwestycyjne, a także mieszkania (z upadłości konsumenckich). * Ruchomości: Floty samochodowe, specjalistyczne maszyny budowlane, linie produkcyjne. * Wartości niematerialne: Znaki towarowe, patenty, bazy danych, a nawet całe zorganizowane części przedsiębiorstwa (ZCP).
Gdzie szukać ogłoszeń?
Dawniej ogłoszenia o przetargach ukazywały się w lokalnej prasie lub na tablicy w sądzie. Dziś proces ten przeniósł się do internetu. Profesjonalny portal ogłoszeń syndyków to miejsce, gdzie agregowane są oferty sprzedaży z całej Polski. Pozwala to na szybkie filtrowanie ofert według kategorii (np. nieruchomości komercyjne) czy lokalizacji, bez konieczności przeglądania Monitora Sądowego i Gospodarczego.
Jak wygląda procedura zakupu?
Zakup od syndyka odbywa się zazwyczaj w jednym z dwóch trybów:
- Przetarg lub aukcja: Syndyk ogłasza cenę wywoławczą i termin składania ofert. Wygrywa ten, kto zaoferuje najwyższą cenę (często wymagane jest wpłacenie wadium).
- Sprzedaż z wolnej ręki: Możliwa w przypadku ruchomości mniejszej wartości lub gdy przetarg nie przyniósł rezultatu. Tutaj liczy się szybkość i umiejętność negocjacji, choć syndyk zawsze jest związany minimalną ceną ustaloną przez sędziego-komisarza.
Czy to się opłaca?
Ceny wywoławcze w pierwszych przetargach zazwyczaj odpowiadają wartości oszacowania przez biegłego. Jednak jeśli nie ma chętnych, w kolejnych przetargach cena może być obniżana. To stwarza okazję do nabycia aktywów nawet za 50-60% ich wartości rynkowej.
Warto jednak pamiętać, że zakup od syndyka wymaga gotówki lub bardzo sprawnego finansowania, gdyż terminy wpłaty ceny są zazwyczaj krótkie.
Jakie ryzyka ponosi kupujący?
Choć od strony prawnej zakup od syndyka jest bardzo bezpieczny, istnieje kilka praktycznych ryzyk, o których trzeba pamiętać:
- Stan techniczny rzeczy: maszyny czy pojazdy mogą być zużyte lub zaniedbane; często brak pełnej dokumentacji serwisowej.
- Brak gwarancji i rękojmi: co do zasady nie przysługują roszczenia z tytułu wad, chyba że syndyk zataił istotne informacje.
- Ryzyko opóźnień w wydaniu przedmiotu: w przypadku nieruchomości czasem konieczne jest prowadzenie postępowania eksmisyjnego wobec dotychczasowych użytkowników.
Dlatego przed złożeniem oferty warto:
- skorzystać z pomocy rzeczoznawcy lub inżyniera przy oględzinach sprzętu,
- sprawdzić dokumentację techniczną i historię serwisową,
- oszacować koszty dostosowania aktywa do własnych potrzeb (transport, remont, modernizacja).
Due diligence prawne przy zakupie z masy upadłości
Choć sama sprzedaż "czyści" obciążenia, nadal warto przeprowadzić podstawowe badanie stanu prawnego:
- przeanalizować postanowienia sądu w sprawie upadłości,
- zapoznać się z operatem szacunkowym i warunkami przetargu,
- zweryfikować, czy przedmiot sprzedaży nie jest elementem toczącego się sporu (np. o własność).
Przy większych transakcjach (zakup przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części) wskazana jest współpraca z kancelarią prawną, która ma doświadczenie w transakcjach upadłościowych oraz w restrukturyzacji przedsiębiorstw.
Jak przygotować się do przetargu?
Jeżeli planujesz zakup większego majątku:
- Zabezpiecz finansowanie – banki czasem chętniej kredytują zakup aktywów z masy upadłościowej, bo nabywasz je bez obciążeń.
- Ustal maksymalną cenę, jaką jesteś gotów zapłacić – uwzględnij koszty remontu, transportu, podatków.
- Zapoznaj się dokładnie z regulaminem przetargu (wysokość wadium, terminy zapłaty, sposób składania ofert).
Przetargi syndyków często przyciągają profesjonalnych "łowców okazji", dlatego warto podejść do tematu z chłodną głową i przygotowaną strategią, zamiast licytować emocjonalnie.
Zakup od syndyka a Twoja sytuacja zadłużeniowa
Zdarza się, że osobą zainteresowaną zakupem jest… były właściciel majątku lub członek zarządu upadłej spółki. Takie transakcje są możliwe, ale wymagają zachowania szczególnej ostrożności i transparentności wobec sądu i wierzycieli.
Jeżeli sam borykasz się z długami, zanim zainwestujesz w aktywa z masy upadłościowej, upewnij się, że Twoja sytuacja osobista jest uporządkowana. W przeciwnym razie ryzykujesz, że nowo nabyty majątek w krótkim czasie trafi… do kolejnego postępowania egzekucyjnego lub upadłościowego. W takiej sytuacji rozważ najpierw upadłość konsumencką albo restrukturyzację własnej firmy.
Podsumowanie
Zakup majątku od syndyka może być świetną okazją inwestycyjną – pod warunkiem, że wiesz, co kupujesz, i potrafisz szybko sfinansować transakcję. Połączenie analizy prawnej, technicznej i biznesowej pozwala zamienić problemy cudzej upadłości w Twój rozwój. Jeśli równolegle sam mierzysz się z zadłużeniem, połącz strategię inwestycyjną z planem własnej restrukturyzacji, aby uniknąć powtórzenia historii dłużnika.
Jeśli Twoja firma ma problemy z płynnością i obawiasz się, że Twój majątek może trafić na licytację – nie czekaj. Skuteczna restrukturyzacja może ochronić dorobek Twojego życia. Skontaktuj się z nami, aby omówić możliwości ochrony majątku.
